كه گــرگــور مندل رموز دورگــهسازي (پرورش متقاطع) را تشريحكرد، ميگــذرد، و ژنتيسينهاي عصر حاضر هنوز از يافتههاي او براي اصلاحات ژنتيكي درگــياهان و حيوانات استفاده مينمايند. اگــرچه فنآوريهاي جديد آنها را در پيشبيني بهترنتيجه آميزش گــونهها جهت تكامل صفات و پرورش كارآمدتر و سريعتر ياري ميدهد.
از آن زمان تا كنون كه (كشفژنتيكهاي گــرگــور مندل در سال 1905رخ داد)، مردم به استفاده از اين اصولبراي صفات در ساير گــونهها اقدام كردنددر حالي كه مندل فقط براساس آزمايشبا گــياهان گــزارش ميكرد و چگــونگــيتصادفي بودن ويژگــيهاي كيفي را برايديگــران ثابت كرده بود.
حتي در رابطه با برجستهترين صفتيكه به عنوان مثال مندليسم استفادهميشد (كوتاه و بلند بودن دانههاي نخودفرنگــي)، احتمالا اختلافهاي تشريحنشدهاي وجود داشت كه به صورتمناسب طبقهبندي نشده بود. در واقع،در مطالعه گــذشتهنگــر، مندل در انتخابآنچه كه بهطور معمول به عنوان يكصفت كيفي مورد توجه قرار داده بودبينهايت خوش شانس بود واختصاصاتي را يافت كه ميتوانست دردو گــروه طبقهبندي نمايد. در حالي كهكساني كه آثار او را دنبال ميكردند، بههمان صورت موفق نبودند.
طيور را معمولا با توجه به نوع تاج،رنگــ پوست و بعضي خصوصيات ديگــرميتوان طبقهبندي كرد، اما هنگــامي كهصفات تجارتي نظير وزن بدن، ميزانرشد، توليد تخممرغ و راندمان تغذيهمورد توجه قرار ميگــيرند، اينطبقهبنديها غير معمولياند. بر اساساسناد علمي در دو يا سه دهه اول قرنبيستم، تعدادي از ژنتيسينها به تشريحتغييرات در توليد تخممرغ ، نحوهتخمگــذاري و اجزاء ديگــري از محصولتخممرغ بر اساس اصول الگــوهايمندلي شكست ميخورد، كه به دليلوجود چندين لايه از ژنهاي كنترل كنندهرنگــ بال و پر است. حضور يك ژنغالب در يك لوكوس ممكن است اثراتژنها در ساير لوكوسها را بپوشاند. ازطرفي، نوع تاج تا حدود زيادي باالگــوهاي مندلي تناسب داشته و درحقيقت اولين صفت در طيور بود كهبراي انجام اين قبيل اعمال شناساييشده بود.
علاوه بر اين، تعدادي ژنهاي نهفتهمرگــآور در جوجهها و ساير گــونههايپرندگــان كشف شده بود كه با الگــويمندلي تطابق داشتند. چنانچهتخممرغهاي هچ نشده جهت وجودجنين واجد صفات مرگــآور شناساييشود، اين موضوع غالبانشان دهنده ايناست كه هر دو والد براي يك ژن مرگــبار هتروزيگــوس هستند. 25 درصد ازجنينها در تخممرغهاي بدست آمده ازاين قبيل جفت شامل نوع مرگــبار جنينبوده، دو سوم از جوجههاي متولد شدهشبيه والدينشان هتروزيگــوس خواهدبود و يك سوم باقيمانده عاري از هرگــونه نقصي بودند.
گــزينش براساس صفات تجارتي
كتاب طبقهبندي جديد پروفسور(F.B.Hutt) تحت عنوان ژنتيك مرغان،بررسي و بازنگــري شده است و بياناتحاضر يك سند دقيق تقريبااز تماميانتشاراتي است كه تا آن زمان در رابطه باژنتيك طيور به دست آمده بود.
كتاب (Hutt) اولين راهگــشا برايمسئله گــزينش تجارتي بود كه با در نظرگــرفتن بهترين ركوردهاي توليد تنهاپيشرفت محدودي را باعث ميشد. (Hutt)چگــونگــي استفاده از تست نتاجرا شرح داده بود، در آن زمان منابع موردنياز كه از بين رفته بودند، ميتوانستبعضي از مشكلات در رابطه با صفاتينظير توليد تخممرغ را بر طرف كند.
علاوه بر اين (Hutt) شواهدي رافراهم كرده بود كه يكي از برجستهترينصفات يعني مقاومت در مقابل بيماري(در اين مورد، لوكوزيس) ميتوانست بهوسيله تست نتاج هنگــامي كه پرندگــانمورد آزمايش در محيطي تحت تاثيربيماري رشد كرده باشند، اصلاح گــردد.اين موضوع به تحول و تكامل طبقهبندياخير لاينهاي K و C(مقاوم) و S(حساس) كرنل منجر شد. حتي در زمانبروز درگــيري لاينهاي K و C بقاءخوبي داشتند، در حالي كه لاين Sبايستي در محيطي نگــهداري ميشد كهدر معرض هيچيك از بيماريهايلكوزي (لوكوزلومفوئيد، بيماري مارك)قرار نگــيرد.
جهش بوجود آمده به وسيله تماميژنتيسينها در نيمه قرن، دو اصل اساسيرا در برداشت. اول اين كه، آنها فهميدندكه صفات تجارتي نظير وزن بدن، ميزانرشد، ميزان توليد تخممرغ ، مقاومت بهبيماري و غيره، به وسيله تعدادي ازژنها كنترل ميشوند، بنابر ايننميتوانستند در نسبتهاي مندلي برايهيچيك از لوكوس اختصاصي ژنيطبقهبندي شوند. حتيتصور ميكردندژنهاي بنيادي ممكن است همانندژنهاي تعريف شده مندلي رفتار كنند.اين موضوع قابل اثبات نبود. روشهايديگــري براي بهرهگــيري و مهار تغييراتژنتيكي در اين صفات تجارتي مورد نيازبودند.
دومين عامل اساسي، ژنتيكهايجديدي بودند كه از تاثير محيط بر رويصفات مورد مطالعه به وجود آمدهبودند. براي درك اين موضوع، پرندگــانمشابه از لحاظ ژنتيكي را بر اساسرژيمهاي غذايي مختلف رشد داده، كهصفات آنها ممكن است اختلاف قابلسنجشي را نشان دهد. اين اختلافكاملا ناشي از محيط است. (در اينخصوص تغذيه مورد نظر است). دربرنامههاي پرورش تجارتي، ما باجمعيتهاي ژنتيكي متنوع روبروميشويم كه اغلب در محيطهايمختلف رشد كرده و سنجش ميشوند.تغيير مشاهده شده ناشي از تركيبي ازاثرات ژنتيكي و محيطي است.پرورشدهندگــان و ژنتيسينها در نيمهدوم قرن بيستم به تشريح اين اثراتاقدام كردند و با استفاده از آناليز آماريدر رابطه با اطلاعات به دست آمده ازگــروههايي از پرندگــان كه وابستگــيژنتيكي داشتند به مفهوم قابليت توارثدست يافتند.
فرصتهايي براي تكامل بيشتر
يكي از اولين پرورشدهندگــانتجارتي (Hylin)، براي اولين بار به تقليداز نوع ديگــري از برنامه پرورشي كه درتوليد هيبريدهاي كورن بسيارموفقيتآميز بود اقدام كرد. اين موضوعبيشتر شامل لاينهاي مادرزاد ميشد،انتخاب از ميان لاينها و سپس آميزشآنها جهت بهرهگــيري از توان هيبريدي ياهتروزيس شناخته شده كه در تعدادي ازموارد به نتيجه رسيده بود، اما اينسيستم كاستيها و نقايصي داشت، چراكه اين قبيل هيبريدها فرصت كمي برايپيشرفت و تكامل ايجاد ميكرد.
طي يك دوره طولاني، روشهايوابسته به ژنتيكهاي جمعيتي بيشترينموفقيت را ثابت كرده بودند. بيشترينپيشرفت در نيمه دوم قرن بيستم باانتخاب از ميان نژادهاي اصيل ومحصور حاصل شده بود. استفاده ازنژادهاي اصيل دلالت ميكند بر اينكههر پرندهاي به صورت جداگــانه تعيينهويت شود و از اجداد آن برايچنديننسل شناختهشوند. اينموضوعتوانمنديتستنتاج (Hutt) را تضمينميكند و از سوي ديگــر پيشرفتسريعتر را به وسيله مطالعه مقايسهايوضعيت خانوادههاي (Fullsib) و (Halfsib)ممكن ميسازد Fullsib)هردو والد مشترك دارند، (Halfsibمعمولاپدر مشترك اما مادران مختلف دارند .
براي صفاتي مشابه توليد تخم مرغكه فقط در يك جنس تظاهر ميكنداستفاده از نژادهاي اصيل، گــزينش نرهارا امكانپذير ميسازد. برادران تني ازيك پدر و مادر ميتوانند بهترين معياراندازهگــيري خانوادههاي گــزينش شدهباشند. اين اقليت به تنهايي ميتواندميزان تكامل ژنتيكي را تقريبا50 درصدافزايش دهد.
ويژگــيهاي تخم مرغ توليدي
ركودهاي مقطعي (احتمالا براي سنچهل هفتگــي) ميتواند برايگــزينشهاي اوليه مورد استفاده قراربگــيرد. براساس تست نتاج (Hutt)،فاصله توليد مثل تقربيادو سال بود.شايد آخرين اطلاعات اين روند را كهتحقيق (R.S.Gowe) و همكارانش درانجمن تحقيقات حيواني در اتاوا ناشيميشد را تاييد كند. بيش از يك دورهسي ساله (از 1955 تا 1985) اينلاينها به صورت رسمي گــزينش و تاييدشده بودند. چنانچه حداكثر بهرهژنتيكي به كار گــرفته شود يك يافتهواضح و قطعي به انتخاب بر اساس ركودمقطعي تقدم دارد. اين مطلب بايستيعنوان شود، در حالي كه بيشتر پرورشدهندگــان نوع تخمگــذار براي بسياري ازتوليدمثلها روي ركود مقطعي تمركزميكنند. اين موضوع به اين صورتاصلاح شده است كه پايداري و ثباتدر فازهاي بعدي توليد مورد توجه قرارميگــيرد.
تلفات عمده پرورش دهندگــان طيور گــوشتي وبوقلمون براي ادامه آنچه كه گــزينشجمعي ناميده ميشد. بسيار بيشتر ازپرورش دهندگــان طيور تخمگــذار تواناييداشتند. به دليل اينكه وزن بدن برحسبسن در هر دو جنس تظاهر مييابد و بهصورت مقايسهاي كمتر به وسيلهتغييرات محيطي تحت تاثير قرارميگــيرد. برنامههاي گــزينش آكادميك وتجارتي نشان ميدهند كه پيشرفتمستمر در ميزان رشد ميتواند صورتبگــيرد(تقريبابه صورت نامحدود)، اينامر به سادگــي به وسيله رشدجمعيتهاي بزرگــ پرندگــان در محيطييكسان و انتخاب سنگــينترين در يكسن مناسب امكانپذير است. اينچگــونگــي تكثير و پرورش طيور گــوشتيو بوقلمونها تا اواخر دهه 1960 بود.
مشكل اوليه در رابطه با اين برنامههاوضعيت مولد بود. در بوقلمونها براساس آخرين وضعيت جناغ سينهگــزينش شده بود، مادهها توانايي كافيبراي سازگــاري با جفت براي حفظباروري مناسب نداشتند و به اينصورت صنعت بكر و دست نخورده بهتلقيح مصنوعي اقدام نمود. اين موضوعصنعت بوقلمون را براي حفظ و مقاديرقابل قبول توليد نسل، حتي از مياننژادهاي با رشد سريع توانا ساخت.
در طيور گــوشتي باروري مشكلي به اينشدت نداشت (گــرچه كمتر از حدمطلوب بود)، اما توليد تخم مرغخسارت زيادي دربر داشت. اينموضوع با تغييرات بيشتر براي محيط،عمدتابا محدود نمودن جذب موادغذايي براي جلوگــيري از چاقي والدماده اصلاح شده بود. با وجود اين،افزايش مستمر در ميزان پتانسيلي رشدمنجر به شرايط محدود كننده دايميبراي توليد كافي تخم مرغ در مرغهايمادر گــوشتي ميشود.
روشهاي مصنوعي شده بيشتر، دررابطه با گــزينش
در دو دهه گــذشته، قابليت دسترسيبه سرعت بالا و قدرت آمارگــيري ارزان،ژنتيسينها را جهت اتخاذ روشهايگــزينش مصنوعي دايمي قادر ساخت.اطلاعات در مورد بسياري از صفاتارثي مختلف ميتواند براي ايجادبهترين ارزيابي واقعي ارزش توليدمثلو گــزينشهايي كه بر اساس اينارزيابيها ميتواند صورت بگــيرددخالت داشته باشد. اگــرچه، امروزهديده شده كه اين موضوع سبب شدهاست هزينه و پيچيدگــي برنامههايپرورشي بسيار افزايش يابد.
عامل نهايي موثر بر تكثير و پرورشطيور در قرن بيستم سرعت فوقالعادهژنتيكهاي مولكولي و بيوشيميايي بودهاست. در حالي كه بزرگــترين پيشرفتهادر اين زمينه در تحقيق ژنتيك انسانيبوده، پيشرفتهاي قابل ملاحظهاي درزمينه طيور نيز اتفاق افتاده است. پروژهژنومي طيور، كه براي تعيين رمز كاملژنوم طيور جستجو ميكند و اطلاعاتموجود را هماهنگــ و متناسب باپيشرفتهاي جديد به سرعت به كليهدستاندركاران اعلان و ابلاغ مينمايد.
ژنتيسينهابه شناسايي لوكوسهايصفات كيفي اقدام كردند كه به صورتموثري اقدامات دانشمندان اوليه را براييافتن نسبتهاي مندلي تكرار ميكرد،اما با كمك تكنولوژيهاي مدرن احتمالموفقيت بسيار وجود دارد. ژنهايمنفرد متاثر از اين جريان و مقاوم بهبيماري شناسايي شده بودند و ممكنبود براي انتقال مقاومت بهتر، براينسلهاي آينده جوجههاي تجارتي تهيهشوند. اين صنعت پيش از اينژنتيكهاي مولكولي و بيوشيميايي درطراحي و توليد واکسنها در بر گرفته بود توليد واكسنها بهره گــرفته بود
|+| نوشته شده توسط
سید حسن حسینیان در سه شنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1386
|
