تخم مرغ هاي بزرگتر جنين هاي بزرگتري نسبت به تخم مرغ هاي کوچک دارند يک گرم تفاوت وزن تخم مرغ منجر به ايجاد 10 گرم اختلاف وزن در 56 روزگي مي شود همبستگي بين وزن تخم مرغ و جوجه وجود دارد تخم مرغهاي حاصله از مادران گوشتي به دليل وزن کم تخم مرغ درابتداي توليد جوجه هايي با وزن پايين توليد مي کنند همچنين نتايج ازمايشات مختلف نشان مي دهد که تخم مرغ هاي حاصله از گله هاي مادر مسن تر سنگين تر هستند و لذا داراي در صد بيشتري زرده مي باشند مشابه با آن نسبت بيشتري آلبومين و پوسته درمقايسه با تخم مرغ هاي حاصله از گله هاي مادر جوان داشتند جوجه هايي که از تخم مرغ هاي بزرگتر حاصل مي شوند بزرگتر بوده و ذخاير غذايي بيشتري به همراه دارد ثابت شده است که وزن تخم مرغ و وزن جوجه د رهنگام درآمدن ازتخم رابطه نزديکي با يکديگر دارند البته اندازه جنين قبل و طي جوجه درآوري ممکن است تحت تاثير وزن تخم مرغ وشرايط انکوباسيون تغيير کند نسبت بين وزن جوجه هاي از تخم در آمده و اندازه تخم مرغ ها از 615/0 تا 760/0 تغيير پيدا ميکند اين نسبت به دو علت درتخم مرغهايي باوزن بيشتر بزرگتر است :

الف – در طول مدت انکوباسيون ميزان از دست دادن آب کاهش مي يابد .

ب- دومين علت مربوط به اثر پوسته مي باشد زيرا نسبت سطح پوسته به حجم تخم مرغ هاي بزرگ کاهش    مي يابد. با اين حال تاثير وزن تخم مرغ تا زمان عرضه به بازار نيز همچنان باقي مي ماند به طوري که هر گرم اضافه وزن جوجه ها در هنگام خروج از تخم باعث مي شود که وزن جوجه در سن 6 هفتگي 2 تا 13 گرم سنگين تر باشد از آن جا که رشد مرغ ها کمتر از رشد خروس ها است تاثيروزن تخم مرغ بر وزن مرغ ها نيز به اندازه خروس ها نيست به طور متوسط هر تخم مرغ از 5/58 درصد سفيده و 31 درصد زرده و 5/10 درصد پوسته تشکيل شده است البته اين نسبت ها ثابت نبوده بلکه بسته سن مرغ و زمينه ژنتيکي قابل تغيير مي باشد وزن تخم مرغ با افزايش سن مرغ زياد شده اين مورد باعث افزايش نسبت زرده به سفيده ميگردد همچنين تفاوت هاي ژنتيکي در مرغ ها مي تواند در نسبت بين زرده ، سفيده و پوسته تغييراتي ايجاد کند آب بيشترين در صد محتويات تخم مرغ را تشکيل ميدهد سفيده حاوي بيشترين ميزان آب 8/88 درصد ، زرده 5/47 درصد وپوسته 1 درصد آب دارا مي باشد بيشترين ميزان پروتئين تخم مرغ درسفيده قرار گرفته در حاليکه چربي ها تقريبا به طور کامل در زرده يافتمي شوند حداکثر ميزان کربنات کليسم در پوسته يافت مي شود . سفيده شامل چند پروتئين است وبيش از 90/0 ماده خشک آن را تشکيل ميدهد که شامل پروتئين هاي ساده هستند .اووگلوبولين ها و ليزوزيم ها که در ساختمان خود ئيدارت کربن نيز دارند به ترتيب 8 و 5/3 درصد باقي مانده را تشکيل ميدهند ماده خشک زرده شامل پروتئين و چربي تقريبا به نسبت 2 به 1 مي باشد و عمده ماده خشک شامل يک ليپوپروتئين با چگالي بسيار کم است که باعث آبکي شدن زرده مي شود اين ليپوپروتئين عمدتا ً درکبد توليد شده و مقدار کمي از منشا روده اي دارد فسفوويتين دومين يپوپروتئين اصلي زرده است که در حدود 11 درصد وزنش را فسفر تشکيل مي دهد چربي هاي زرده شامل 5/72 درصد تري گليسريد ، 4/24 درصد فسفوليپيد و 95/3 درصد کلسترول مي باشد اکسيد اسيون اين اسيدهاي چرب منبع بزرگي براي تامين انرژي مورد نياز جنين محسوب مي گردد اما اغلب فسفوليپيد به خصوص لستين ممکن است در طول رشد و تکامل جنين بدون تغيير باقي بماند.

در آزمايشاتي که صورت گرفته گزارش شده است که تفاوت هاي حاصله از سن گله مادر به دليل تاثيري که بر روي ميزان مواد مغذي موجود در زرده مي گذارد مي تواند مهم باشد چون جوجه هاي حاصله از گله هاي خيلي جوان داراي مرگ ومير بيشتر و عملکرد حياتي کمتري بدليل کمبود مواد مغذي زرده مي باشند دليل مرگ و مير زياد جنيني در جوجه هاي حاصل از مرغ هاي جوان با کاهش متابوليسم چربي هاي زرده در سن 19 روزگي جنيني همبستگي نشان داده است اين امر تکامل جنين را طي هفته آخر انکوباسيون کاهش مي دهد ثابت شده است که زرده تخم مرغ هاي حاصل از مرغ هايي با سن 41 هفته فسفوليپيد و کلسترول کمتري نسبت به تخم مرغ هاي حاصله از گله مادر با سن 25 هفتگي دارد زيرا در سن بالا چربي ها بيشتر به صورت تري گلسيريد مي باشد.

تزريق اسيد آمينه به تخم مرغ :

Al-Murrani (2002) اعلام کرد که تزريق مخلوطي از اسيدهاي آمينه به جنين هاي در حال رشد باعث افزايش وزن بيشتر جوجه ها در هنگام خروج از تخم و همچنين در 56 روزگي مي شود صنعت طيور ايالت متحده آمريکا تزريق واکسن به داخل تخم مرغ را تاييد کرده است و اين موضوع که آيا ميتوان ساير مواد مغذي را به داخل تخم مرغ تزريق کرد نياز به تحقيقات و بررسي هاي بيشتري دارد . OHTa در سال 1999 آزمايشي بر روي تخم مرغ هاي حاصله از نژاد Cobb انجام داد جنين تخم مرغ هايي که طي 24 ساعت جمع آوري شده بودند در درجه حرارت 8/37 و رطوبت نسبي 60% نگهداري شدند .

آزمايش اول : بررسي انتقال مواد مغذي از تخم مرغ به جنين در روزهاي مختلف جوجه کشي مي پردازد .100 تخم مرغ به طور تصادفي انتخاب و به 4 گروه 25 تايي تقسيم شدند ميانگين وزن هر تخم مرغ 3/0 گرم بود و در روزهاي 0و 7و14و19 جوجه کشي ،20 تخم مرغ از هر گروه وزن شدند و محتويات تخم مرغ و جنين جمع آوري شد جنين ها از مايع آمنيوتيک جمع آوري و کيسه زرده آنها جدا شد سپس محتويات 5 جنين با هم ترکيب و نمونه ها فريز شد وبراي پروتئين خام و چربي خام ورطوبت و اسيد آمينه اناليز شدند پروتئين خام تخم مرغ و جنين توسط روش ميکروکلدال اندازه گيري و چربي خام توسط روش عصاره گيري تعيين شد رطوبت نيز توسط روش A0Ac که مواد در 105 سانتي گراد به مدت 24 ساعت خشک وتعيين شد تمامي اسيدهاي آمينه به جز متيونين و سيستين اندازه گيري شد متيونين و سيستئين قبل از تعيين توسط اسيد پرفرميک هيدروليز شدند .

در آزمايش دوم : محلول 5/0 ميلي ليتر اسيد آمينه که کاملا منطبق با الگوي اسيدهاي آمينه تخم مرغ بود به 9 کيسه زرده يا اتاقک هوايي 15 تخم مرغي که ميانگين وزني آنها 8/3 گرم بود در روز 0 و 7 جوجه کشي تزريق شده Al-Murrani گفته بود که تفاوت د رمحتواي پروتئين تخم مرغ ها در روز هفتم جوجه کشي بر رشد جنين موثر است .

Elaouss و همکاران پيش ساز ويتامين D را در روز اول جوجه کشي به تخم مرغ بلدرچين ژاپني تزريق کردند اگر امکان تزريق اسيد آمينه به تخم مرغ قبل از قرار دادن تخم مرغ در ماشين جوجه کشي ممکن باشد اين کار بهتر و مطمئن تر خواهد بود .

در تمامي اين آزمايشها : اسيدهاي آمينه در روزهاي 0 و 7 جوجه کشي از از انتهاي بزرگ تخم مرغ به داخل تخم مرغ تزريق شدند تخم مرغ ها قبل از تزريق با اتانل 70/0 استرليزه شده بودند محلول تزريقي شامل ml 5/0 از اسيد آمينه و ml 5/0 آب استريل بود . ميزان تريپتوفان نيز از نسبت تريپتوفان به ليزين تخم مرغ محاسبه شد. تزريق ml 5/0 از محلول فوق به مدت 5 بار در طي 24 ساعت صورت گرفت و هر بار ml1/0 محلول به اتاقک هوايي تزريق شد چون اتاقک هوايي کوچکتر از آن است که تمامي ml 5/0 محلول مورد نظر به داخل آن تزريق شود در روز صفر انکوباسيون محل تزريق در پوسته بلافاصله توسط پارافين پوشانده شد و سپس تخم مرغ ها در ماشين جوجه کشي قرارگرفتند .

جدول 1- ترکيب محلول اسيد آمينه تزريقي به داخل تخم مرغ

کاهش وزن پوسته بعد از روز هفتم جوجه کشي بيشتر نمايانگر مي باشد مجموع وزن جنين تخم مرغ و پوسته تا 88 درصد وزن اوليه در روز 19 جوجه کشي کاهش مي يابد. با افزايش زمان جوجه کشي ميزان پروتئين خام وچربي خام ورطوبت تخم مرغ کاهش وبه همان نسبت ميزان پروتئين خام وچربي خام و رطوبت جنين افزايش مي يابد تغييرات پروتئين با افزايش زمان جوجه کشي رطوبت تا 90 درصد کاهش مي يابد و چربي خام نيز کاهشي برابر با 60 درصد در تخم مرغ را نشان مي دهد . ميزان انتقال پروتئين خام و چربي خام ورطوبت به جنين در روز 19 انکوباسيون به ترتيب 58 و 29 و 64 درصد تخم مرغ بود که کمترين انتقال براي چربي خام ميباشد به اين دليل که چربي خام به عنوان منبع انرژي توسط جنين مورد استفاده قرار مي گيرد الگوي اسيدهاي آمينه تخم مرغ در طول مدت انکوباسيون ثابت مي باشد اسيدهاي آمينه آلبومين تخم مرغ با يک نسبت مشابه به جنين منتقل مي شوند آلبومين جذب کيسه زرده مي گردد و اسيدهاي آمينه آلبومين و زرده در يک نسبت ثابتي ممکن است مصرف شود با افزايش مدت زمان انکوباسيون تمامي اسيدهاي آمينه تخم مرغ هاو جنين ها به استثنا گليسين و پرولين به طور مشابهي تغيير مي کنند واين مطلب بيانگر اين است که الگوي اسيدهاي آمينه تخم مرغ يک الگوي ايده آل براي رشد جنين مي باشد اگر چه نسبت گليسين و پرولين ممکن است از ساير اسيدهاي آمينه در طول مدت انکوباسيون سنتز شوند پرولين از چندين اسيد امينه سنتز مي شود در حاليکه پيش ساز گليسين تنها به ترئونين و سرين محدود مي شود کل وزن مولکولي گليسين ، سرين وترئونين در طول مراحل انکوباسيون ثابت مي ماند و از اين مطلب مي توان نتيجه گيري کرد که الگوي اسيدهاي آمينه تزريقي به تخم مرغ بايد مطابق الگوي اسيد آمينه تخم مرغ قبل از انکوباسيون باشد البته تحقيقات اندکي در مورد زمان ومحل مناسب تزريق اسيد آمينه به تخم مرغ انجام شد نتايج آزمايش دوم مشخص کرد که تزريق محلول اسيدهاي آمينه به داخل زرده تخم مرغ ممکن است به طور فزاينده اي باعث افزايش اندازه جوجه بدون کاهش درصد جوجه درآوري شود بهترين نتيجه زماني حاصل مي شود که تزريق اسيد آمينه به زرده در روز هفتم انکوباسيون صورت گيرد علت تفاوت هاي ناشي از تزريق بهکيسه هوايي وزرده بدين صورت مي باشد که جنين مواد مغذي از غشا کيسه زرده جذب ميکند و اکسيژن مورد نياز را از کوريون اتاقک هوايي جذب ميکند و ثابت شده است که غشا کوريون اتاقک هوايي نسبت به اسيدهاي آمينه حساس مي باشد و لذا ميتوان تفاوت ها را به اين شکل توجيه کرد ميزان اسيدهاي آمينه تخم مرغ به طور معني داري بر درصد جوجه دراوري موثر است . تزريق اسيد آمينه منجر به افزايش مصرف اسيد آمينه توسط جنين شده و از اين رو بر روي افزايش وزن جوجه هاي از تخم خارج شده و وزن پايان پرورش موثر خواهد بود.

فصلنامه علمي تغذيه طيور صنعتي – مهندس روهام قليچي