سيستمهاي حرارتي

منابع توليد حرارت ، دستگاههايي هستند که مي توانند انرژيهاي ديگر را به انرژي حرارتي تبديل نمايند بديهي است تعبيه و نصب و استفاده از اينگونه دستگاهها تابع نکات ايمني و حفاظتي خاص خود مي باشند يک منبع حرارتي مناسب بايد قادر به توليد گرماي يکنواخت در سالن بوده و نياز به مراقبت زياد نداشته و به سادگي قابل راه اندازي باشد قيمت آن بايد مناسب بوده و استفاده از آن توليد هزينه هاي زياد ننمايد بعلاوه قابل تطابق با شرايط سالن بوده و ايجاد خطر براي کارکنان و طيور موجود در سالن ننمايد . انواع سيستم هاي موليد حرارت عبارتند از : مادرهاي مصنوعي ( نفتي ، گازي و برقي ) ، انواع بخاريها ، سيستم هاي موليد هواي گرم ( هيترها ) و سيستمهاي حرارت مرکزي يا شوفاژ که انرژي مورد نياز آنها مي تواد توسط زغال سنگ ، گاز ، گازوئيل ، مازوت ، نفت و يا برق تامين شود براي سيستم نگهداري پرورش در قفس بيشتر از دستگاههاي توليد هواي گرم يا هيتر وبراي نگهداري وپرورش بر روي بستر از مادرهاي مصنوعي وهيتر تواما استفاده مي شود . مادرهاي مصنوعي به آساني قابل کنترل مي باشند اما نکته مهمي که در مورد مادرهاي مصنوعي بايد به آن توجه داشت اين است که بيش از اينکه به دماسنج در سالن توجه شود بايد به وضعيت و حالت جوجه ها در زير مادر مصنوعي دقت کرد به اين صورت که اگر مشاهده شد که جوجه ها در مرکز مادر مصنوعي قرار گرفته اند بايد دانست که دماي زير مادر مصنوعي کم و اگر مشاهده شد که جوجه ها به اطراف مادر مصنوعي پراکنده شده اند نشانه اين خواهد بود که حرارت در زير مادر مصنوعي زياد است استفاده از مولدهاي حرارتي ديگر مانند : انواع بخاري و همچنين سيستم حرارت مرکزي نيز در روش پرورش روي بستر برحسب امکانات مزرعه پرورش طيور متداول مي باشد . مولدهاي هواي گرم اکثرا براي دوره پرورش طيور جوان و درمناطق سردسير و همچنين به عنوان يک منبع حرارتي اضافي جهت مرغان تخمگذار استفاده مي شود . با توجه به اين امر که استفاده از نيروي برق آسانترين و تميزترين راه براي توليد حرارت مي باشد واحتياج به سرويس کمتر داشته و حرارت يکنواخت توليد مي کند ولي به جهت هزينه زياد و مصرف بالا و امکان قطع ناگهاني ، استفاده از گازوئيل و نفت سفيد ارجحتر مي باشد در صورتيکه وجود چند منبع توليد حرارت مورد نياز باشد بهترين روش استفاده از گاز بوده ولي در حال حاضر گازوئيل به علت قيمت مناسب خود بطور عموم مورد مصرف بيشتري دارد در مورد استفاده از مولدهاي حرارتي با سوخت گازوئيل دو روش وجود دارد :

روش اول استفاده مستقيم از گازوئيل که بيشتر قابل اطمينان است و روش دوم استفاده به صورت پودر توام با فشار هوا که دقيقتر و قابل تنظيم تر از روش اول مي باشد .

روش دوم به همان نسبت حساستر و داراي کيفيت حرارتي بيشتر است امروزه آن دسته از دستگاههاي حرارتي که به صورت مستقل ومجزا از يکديگر مورد استفاده قرار مي گيرند به علت ايجاد اشکالات متعدد و هزينه هاي جنبي کمتر مورد استفاده مي باشند مگر در سالنهاي ساده و سنتي .

نکته مهمي که در اتباط با سالنهايي که سوخت منابع توليد حرارت آنها از گازوئيل ، نفت و يا گاز تامين مي شود که بايدبه آن اشاره شود اين است که اگر اين منابع توليد حرارت در داخل سالن قرار گرفته باشند بايد مقدار اکسيژن مورد مصرف و نياز اين منابع حرارتي به دقت اندازه گيري شده و به همان نسبت ميزان تهويه ودفعات ان با توجه به منبع حرارتي افزايش داده شود تا جبران اکسيژن مصرفي جهت سوخت انها را بدون آن که به هواي مورد نياز طيور در سالن لطمه اي وارد آيد تامين گردد .

محاسبه و تعيين گرماي مورد نياز :

به منظور توليد و حفظ گرمايي معادل 15 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 75 درصد در سالن مي توان قدرت توليدگرماي سيستم حرارتي در سالنهاي پرورش طيور تخمگذار را مطابق با جدول شماره 1 تنظيم کرد .

بايد توجه داشت که درجات گرماي بالا در سالنهايي که طيور جوان درآنها پرورش داده مي شوند ازاهميت خاصي برخوردار بوده زيرا بازده حرارتي از سوي طيور در اوايل دوره و در سنين پايين بسيار کم وحتي در حدود صفر مي باشد به همين دليل است که طيور در هفته اول زندگي خود به درجه حرارتي حدود 34-32 درجه سانتي گراد احتياج دارند . براي تامين کردن درجه حرارت سالن تا حدود 35 درجه سانتي گراد بايد از منبع حرارتي با قدرت 35 الي 40 کيلوکالري به ازاي هر متر مکعب از فضاي پرورشي استفاده شود . جدول شماره 2 نشان دهنده ظرفيت و نياز طيور به منابع مولد حرارتي مي باشد .

جدول شماره 2- ظرفيت ونياز طيور ( جوجه مرغ و بوقلمون ) به منابع مولد حرارت

چند نکته کاربردي :

- در تراکمهاي متعارف ، پرت حرارتي براي هر متر مربع از فضاي پرورشي 130 الي 140 واحد در نظر گرفته مي شود .

- درسيستم پرورش بستر ، حرارت بايد در تمام سطح سالن بطور يکنواخت گسترده شود .

- در هفته اول پرورش حرارت زير مادرهاي مصنوعي بايد معادل 35-32 درجه سانتي گراد باشد .

سيستم خنک کننده :

حرارتهاي بالاتر از 25-22 درجه سانتي گراد را نمي توان فقط به وسيله تهويه ها کاهش داد وبراي خنک کردن حرارتهاي بالاتر نياز به يک سيستم مستقل خنک کننده در سالن مي باشد . در حال حاضر استفاده از سيستم هاي خنک کننده مثل کولرهاي آبي يا گازي صرفه اقتصادي نداشته و بايد از روشهاي ابتکاري استفاده کرد که چند روش آن به شرح زير مي باشد :

با استفاده از روش کاهش درجه حرارت و در نتيجه سرمايي که در اثر تبخيرسطحي مايعات ايجاد مي شود ميتوان هوايي که وارد سالن مي شود را به ميزان چند درجه خنک نمود. لازم به يادآوري است که گرمايي که براي تبخير سطحي مايعات موردنياز مي باشد برابر است با گرماي بخار کردن يک کيلوگرم آب که معادل 539 کيلوکالري است . براي انجام اين امر مي توان با استفاده از فيلترهاي پوشالي و يا نوعي طبقات فيلتر مانند از مقواي پرس شده ويا استفاده از کيسه هاي نازک پارچه اي و همچنين پاشيدن و اسپري آب به وسيله پمپ هاي تحت فشار هوايي که وارد سالن مي شود را خنکتر کرد اثر اين عمل بستگي به اندازه قطرات و ذرات آب دارد که هر قدر کوچکتر باشد به همان اندازه نتيجه عمل رضايت بخش تر خواهد بود . روش ديگري که براي خنک کردن سالنها استفاده مي شود روش اسپري مستقيم آب در سالن مي باشد . براي سردکردن فضاي سالن با اين روش به اين صورت عمل ميکنيم که يک لوله آب که برروي آن منافذ کوچکي بطور منظم تعبيه شده در سرتاسر سالن با فاصله 30 سانتي متر از سقف و 4 متر از سطح ديواره ها نصب ميکنيم و يک سر لوله را بسته و در سر ديگر آن آب با فشار وارد لوله مي کنيم و آب به صورت اسپري در فضاي سالن پاشيده مي شود مقدار آب مورد نياز براي انجام اين عمل معادل 250 سي سي در دقيقه به ازاي هر متر مربع از سطح سالن مي باشد . نکته مهمي را که در ارتباط با خنک کردن سالنهاي پرروش طيور بايد مبذول داشت اين است که به علت رويش جلبکها در شب هنگام از خيس کردن و مرطوب کردن سالن بايد خودداري شود .

سيستم مرطوب کننده :

اگر در محيط سالن مشکلاتي در اثر پايين بودن ميزان درصد رطوبت پيش آيد مي توان آن را با مرطوب يا خيس کردن سقف يا ديوارهاي سالن به صورت اسپري مرتفع ساخت در صورت نگهداري طيور در قفس مي توان با خيس کردن کف سالن به امر ازدياد رطوبت کمک شاياني نمود ولي اگر پرورش بر روي بستر انجام مي شود به علت نياز زياد طيور به گرما ازيک طرف ديگر تامين ميزان رطوبت هوا را با مشکل مواجه مي گرداند بطوري که ميزان درصد رطوبت درهفته هاي اول پرورش تا حدود 30 درصد کاهش مي يابد در اين حالت استفاده از دستگاههاي مه پاش و امثال آن توصيه نمي شود زيرا سبب خيس و مرطوب شدن بيش از اندازه بستر مي گردند که اين خود براي جوجه ها ازجهت شيوع بعضي از بيماريها ازجمله کوکسيديوز مناسب نمي باشد بنابراين بهترين راه عملي و مقرون به صرفه خيس و مرطوب کردن ديوارها و سقف سالنها از بيرون به صورت اسپري و در حد مطلوب موردنياز مي باشد .

مجله تغذيه دام و طيور – مهندس روهام قليچي