مديريت بيماريها در طيور نقشي محوري در جهت بهبود اين صنعت ايفا مي نمايد . سناريوي تغيير بيماريها و تركيبات پاتولوژيك مختلف در گله هاي طيور در كشورهاي مختلف دنيا چالشهاي جديدي را پيش روي متخصصين بيماريهاي طيور گذاشت .

در جهت تشخيص بيماريهاي طيور در گله هاي تجاري امروزه از روشهاي جديدي بهره مي برند . اين شيوه ها بر پايه روشهاي جديدتر مديريت بيماريهاي طيور ميباشد . با باز شدن راه براي پيوستن به WTO مديريت بيماريها بايستي در جهت توليد محصولات طيور در كلاس جهاني و با كمترين ميزان ابتلا به بيماري و استاندارهاي بالاتر بكار رود .

مفاهيم جديد مديريت بيماريهاي طيور دسترسي هاي جديدي را براي دستيابي به نتايج مورد دلخواه ما در نواحي مختلفي چون :

• امنيت زيستي .
• پيشگيري .
• نشانه ها .
• بروز ايمني در طيور .

خواهد داشت .

اين موارد در كل ميتوانند سبب بهبود محصولات طيور كشورمان در آينده ايي نه چندان دور شوند .

1 . امنيت زيستي و مديريت سلامت :

امنيت زيستي يكي از مهمترين و كارآمدترين فاكتورهاي مديريت بيماري هاست كه به تمامي نظارتهاي اجرا شده در جهت پيشگيري از ورود عوامل بيماريزا به مزارع پرورش طيور باز مي گردد . برنامه هاي مختلف امنيت زيستي در تمامي درجات مديريتي در مزارع پرورش طيور قابل اجرا ميباشند . نحوه اجرا نيز با توجه  به تفاوتهاي ساختاري مزارع پرورش طيور ( مادر . تخمگذار . گوشتي و ... ) تفاوتهايي خواهد داشت .

امنيت زيستي استانداردهايي روزانه را بيان مي كند كه كاركنان مزارع بايستي رعايت كنند . در واقع اينگونه برنامه ها از اهميت زيادي در روشهاي كنترل بيماريها برخوردار ميباشند .

2 . كنترل بيماريهاي كشنده شديدا مسري ( آنفلوآنزا . نيوكاسل . گامبورو ) :

براي كنترل بهتر ايندسته از بيماريها پيشنهاد ميشود كه توجه خاصي را به چالشهاي ناشي از ارگانيسمهاي شناخته شده ايي كه سبب كاهش توليد و قدرت ايمني طيور ميشوند داشته باشيد . كوكسيديوز و E.Coli از اين نمونه ها ميباشند .

از سوي ديگر بسياري از

• مايكوتوكسينها .
• حشره كشها .
• فلزات سنگين .
• و ...

سبب ضربه به سيستم ايمني و كاهش قدرت آن ميشوند .

كنترل اين بيماريها در كل ، سبب كاهش آلودگي طيور و محصولات مرتبط آنها خواهد شد .

3 . اصول پيشنهادي HACCP :

اجراي يك برنامه امنيت زيستي موثر و همچنين طراحي يك برنامه مناسب بهداشتي به شيوه هاي پيشنهادي توسط HACCP بستگي دارد . اجراي صحيح اين نكته به شما كمك خواهد كرد تا خطرات نختلف پيش روي خود را ارزيابي و سپس مديريت كنيد .

اصول مختلف HACCP :

الف ) ارزيابي :

در جهت شناسايي و بررسي ميكروبيولوژيك ، شيميايي و فيزيكي در هر قدم از پروسه .

ب ) كنترل نقطه بحران :

در جهت شناسايي نقاط مهم تا در هنگام انجام برنامه ها به مشكلي بر نخوريم .

ج ) محدوديت بحران :

در جهت محدود سازي خطرات و كاهش آنها .

د ) نظارت :

در جهت مشاهده و كنترل توليد در تمامي مراحل توليد .

ه ) اصلاح :

به منظور اصلالح نقاطي كه در پيشبرد امور مشكل زا ميباشند .

ط ) ثبت :

بايستي اين كار را در تمامي مراحل توليد بدون اشتباه و با دقت فراواني انجام دهيم تا مطمئن شويم كه تمامي مراحل كاري ، بدون اشتباه در حال پيشروي ميباشند .

ظ ) تائيد :

در جهت انجام آزمايشات و اطمينان از اجراي صحيح سيستم HACCP .

پايان بخش اول ...

ادامه دارد ...

تهيه ، تنظيم و ترجمه :

عليرضا گائيني . مديريت گروه هاي علمي ماهنامه الكترونيك كوير .

www.Poultrymag.Org

 • بهداشت:بهداشت مناسب و ضد عفونی کمک خواهد کرد بیماری از گله قدیمی به گله جدید منتقل نشود.یکی از راه های مناسب برای جلوگیری از بیماری در طیور بهداشت مناسب است.این نکته بسیار مهم است که در تمام مدت سالنهای خالی بین دو دوره تمییز باشد و تمامی کود و خاک آن خارج شود.همچنین تمامی آب خوری ها و دان خوری ها و تجهیزات تهویه باید به دقت تمییز شوند.به دنبال تمییز کردن قبل از جوجه ریزی باید در سالن از ضد عفونی کننده ها استفاده شود.از انواع ضد عفونی کننده ها از قبیل: فنول ها ، کریزول ها ، هیپو کلریتها، یودوفورها و فرمالین می توان استفاده کرد. همچنین فاصله بین دو دوره کمک زیادی به پاکسازی ارگانیسم های عفونی می کند (حدود 2 تا 3 هفته).بعضی از بیماریها مثل کوکسیدیوز ازبین نمیروند ولی کاهش پیدا می کنند. همچنین کسانی که از بیرون وارد فارم می شوند، باید ضد عفونی شوند. جلوگیری از عفونت خیلی سخت است، اما در تمامی شرایط قبل از ورود جوجه به سالن ها باید سالنها خشک باشد، همچنین بعد از ورود جوجه هم سالن باید خشک باشد. جداسازی:جدا سازی گله های مرغ از سایر حیوانات فرصت انتقال بیماری را کاهش می دهد.اگر در سالن بیش از یک گروه سنی داشنه باشیم باید گروههای سنی مختلف را از هم جدا کرد.اقدامات بعدی شامل جلوگیری از ورود پرندگان وحشی، جوندگان، حشرات و حیوانات اهلی به داخل مرغداری می باشد. انسانها هم میتوانند ناقل بیماری به گله باشند.هر پرنده ای که می میرد بلافاصله و در اسرع وقت باید جمع آوری و نابود شود.واکسیناسیون:اگر پرنده ای برای مدت زیادی نگهداری می شود باید در برابر بیماری های ویروسی واکسینه شود. واکسن به دو صورت کشته و یا زنده به مرغ تلقیح می شود تا محرک سیستم ایمنی باشد. اگر واکسیناسیون ما موفقیت آمیز باشد پرنده ای که بعدا بیمار شود در برابر بیماری مقاومت می کند. مرغدار و یا دامپزشک نمونه باید اطلاعاتی در باره بیماری های منطقه که در حال حاضر وجود دارد داشته باشد. مثلا، همه پرندگانی که بیش تر از 6 هفته نگه داری میشوند، در هچری باید در برابر بیماری مارک واکسینه شوند. در بیماری مارک، ویروس در سیستم عصبی گسترش پیدا می کند و تومور اعضای بزرگ داخلی ایجاد می کند، که معمولا با میزان بالای مرگ و میر همراه است و گله محکوم به نابودی است.

• مدیریت خوب در باره جوجه های تازه وارد مرغداری شده:مدیریت خوب با افزایش تعداد دان خوری ها وآب خوری ها از تعداد تلفاتی که بر اثر گرسنگی و یا تشنگی در چند روز اول بوجود می آید جلوگیری می کند. آب و غذا باید در دسترس جوجه باشد. همچنین در روزهای اول کنترل دما خیلی مهم است، جوجه در مسیر حمل و نقل نیز نباید سرما یا گرما ببیند.برای اطلاعات بیشتر به Poultry Factsheet No1;General Brooding and Rearing مراجعه شود.هوای مناسب:حفظ کردن هوای مطلوب در همه زمان در پیشگیری از بیماری های تنفسی بسیار موثر است. تهویه مناسب سبب کاهش رطوبت اضافی، آمونیاک و گرد و غبار هوا می شود. فن ها (ویا پنجره های باز) در تامین مناسب تهویه نیاز هستند. مقدار بالای آمونیاک و گرد و غبار سبب آسیب به بافت ریه و افزایش حساسیت و بیماری های تنفسی می شود.درحدود تقریبی 10- 15ppm شخص می تواند پی به وجود آمونیاک ببرد، بیش از 20 ppm موجب آبریزش از چشم شود و از این حد قوی تر موجب عوارض نامطلوب در پرنده می شود.تغـذیه:رژیم های غذایی که بالانس هستند درجلوگیری از بسیاری بیماری ها مهم هستند. کمبودهای تغذیه ای می تواند با ایجاد پرنده حساس به بیماری های عفونی و غیر عفونی بسیار مهم باشد.مشکلات کمبود در جیره های غذایی در گله های کوچک عمدتا شامل پروتئین، ویتامین A، ویتامین D، کلسیم و فسفر می باشد. برای اطلاعات بیشتر به Poultry Factsheet No2;General Nutrition مراجعه شود.دستیابی به مواد مسمومیت زا:مراقب باشید مواد مسمومیت زا در میط رشد پرنده ها پخش نشود و همچنین این مواد را از دسترس پرنده دور کنید.این مواد شامل حشره کش ها، آفت کش ها، ضد یخ (اتیلن گلیکول)، سرب و یا داروهای غیر مجاز ویا غذاهای کپک زده می باشد.غذاهای کپک زده می تواند سبب مشکلاتی از قبیل مایکوتوکسیدوز شود .

تهیه، تنظیم و ترجمه:مهرداد اسحق حسینی

 • بهداشت:بهداشت مناسب و ضد عفونی کمک خواهد کرد بیماری از گله قدیمی به گله جدید منتقل نشود.یکی از راه های مناسب برای جلوگیری از بیماری در طیور بهداشت مناسب است.این نکته بسیار مهم است که در تمام مدت سالنهای خالی بین دو دوره تمییز باشد و تمامی کود و خاک آن خارج شود.همچنین تمامی آب خوری ها و دان خوری ها و تجهیزات تهویه باید به دقت تمییز شوند.به دنبال تمییز کردن قبل از جوجه ریزی باید در سالن از ضد عفونی کننده ها استفاده شود.از انواع ضد عفونی کننده ها از قبیل: فنول ها ، کریزول ها ، هیپو کلریتها، یودوفورها و فرمالین می توان استفاده کرد. همچنین فاصله بین دو دوره کمک زیادی به پاکسازی ارگانیسم های عفونی می کند (حدود 2 تا 3 هفته).بعضی از بیماریها مثل کوکسیدیوز ازبین نمیروند ولی کاهش پیدا می کنند. همچنین کسانی که از بیرون وارد فارم می شوند، باید ضد عفونی شوند. جلوگیری از عفونت خیلی سخت است، اما در تمامی شرایط قبل از ورود جوجه به سالن ها باید سالنها خشک باشد، همچنین بعد از ورود جوجه هم سالن باید خشک باشد. جداسازی:جدا سازی گله های مرغ از سایر حیوانات فرصت انتقال بیماری را کاهش می دهد.اگر در سالن بیش از یک گروه سنی داشنه باشیم باید گروههای سنی مختلف را از هم جدا کرد.اقدامات بعدی شامل جلوگیری از ورود پرندگان وحشی، جوندگان، حشرات و حیوانات اهلی به داخل مرغداری می باشد. انسانها هم میتوانند ناقل بیماری به گله باشند.هر پرنده ای که می میرد بلافاصله و در اسرع وقت باید جمع آوری و نابود شود.واکسیناسیون:اگر پرنده ای برای مدت زیادی نگهداری می شود باید در برابر بیماری های ویروسی واکسینه شود. واکسن به دو صورت کشته و یا زنده به مرغ تلقیح می شود تا محرک سیستم ایمنی باشد. اگر واکسیناسیون ما موفقیت آمیز باشد پرنده ای که بعدا بیمار شود در برابر بیماری مقاومت می کند. مرغدار و یا دامپزشک نمونه باید اطلاعاتی در باره بیماری های منطقه که در حال حاضر وجود دارد داشته باشد. مثلا، همه پرندگانی که بیش تر از 6 هفته نگه داری میشوند، در هچری باید در برابر بیماری مارک واکسینه شوند. در بیماری مارک، ویروس در سیستم عصبی گسترش پیدا می کند و تومور اعضای بزرگ داخلی ایجاد می کند، که معمولا با میزان بالای مرگ و میر همراه است و گله محکوم به نابودی است.

• مدیریت خوب در باره جوجه های تازه وارد مرغداری شده:مدیریت خوب با افزایش تعداد دان خوری ها وآب خوری ها از تعداد تلفاتی که بر اثر گرسنگی و یا تشنگی در چند روز اول بوجود می آید جلوگیری می کند. آب و غذا باید در دسترس جوجه باشد. همچنین در روزهای اول کنترل دما خیلی مهم است، جوجه در مسیر حمل و نقل نیز نباید سرما یا گرما ببیند.برای اطلاعات بیشتر به Poultry Factsheet No1;General Brooding and Rearing مراجعه شود.هوای مناسب:حفظ کردن هوای مطلوب در همه زمان در پیشگیری از بیماری های تنفسی بسیار موثر است. تهویه مناسب سبب کاهش رطوبت اضافی، آمونیاک و گرد و غبار هوا می شود. فن ها (ویا پنجره های باز) در تامین مناسب تهویه نیاز هستند. مقدار بالای آمونیاک و گرد و غبار سبب آسیب به بافت ریه و افزایش حساسیت و بیماری های تنفسی می شود.درحدود تقریبی 10- 15ppm شخص می تواند پی به وجود آمونیاک ببرد، بیش از 20 ppm موجب آبریزش از چشم شود و از این حد قوی تر موجب عوارض نامطلوب در پرنده می شود.تغـذیه:رژیم های غذایی که بالانس هستند درجلوگیری از بسیاری بیماری ها مهم هستند. کمبودهای تغذیه ای می تواند با ایجاد پرنده حساس به بیماری های عفونی و غیر عفونی بسیار مهم باشد.مشکلات کمبود در جیره های غذایی در گله های کوچک عمدتا شامل پروتئین، ویتامین A، ویتامین D، کلسیم و فسفر می باشد. برای اطلاعات بیشتر به Poultry Factsheet No2;General Nutrition مراجعه شود.دستیابی به مواد مسمومیت زا:مراقب باشید مواد مسمومیت زا در میط رشد پرنده ها پخش نشود و همچنین این مواد را از دسترس پرنده دور کنید.این مواد شامل حشره کش ها، آفت کش ها، ضد یخ (اتیلن گلیکول)، سرب و یا داروهای غیر مجاز ویا غذاهای کپک زده می باشد.غذاهای کپک زده می تواند سبب مشکلاتی از قبیل مایکوتوکسیدوز شود .

تهیه، تنظیم و ترجمه:مهرداد اسحق حسینی