1. واكسيناسيون بر عليه بيماري نيوكاسل ( براي گله هاي پولت تخمگذار تجارتي)
برنامه اول
يك روزه اسپري با واكسن B1
هشت روزه اسپري يا قطره چشمي B1
هجده روزه اسپري يا قطره چشمي لاسوتا
35-30 روزه قطره چشمي لاسوتا+ يك دز واكسن نيوكاسل كشته
15-13 هفتگي تزريق واكسن نيوكاسل كشته + يك قطره چشمي لاسوتا و يا سه روز پس از تزريق ، اسپري لاسوتا
برنامه دوم
ده روزه سويه B1 به صورت قطره چشمي + تزريق واكسن كاشته
هجده روزه سويه لاسوتا به صورت قطره چشمي يا اسپري
15-13 هفتگي تزريق يك دز واكسن كشته + قطره چشمي لاسوتا و يا سه روز پس
تزريق ، اسپري با لاسوتا
برنامه سوم
هفت روزه سويه B1 به صورت قطره چشمي يا اسپري
17-15 روزه سويه لاسوتا به صورت قطره چشمي يا اسپري
27-25 روزه سويه لاسوتا به صورت قطره چشمي
40-35 روزه تزريق يك دز واكسن كشته در عضله سينه
15-13 هفتگي تزريق يك دز واكسن كشته+ قطره چشمي سويه لاسوتا و يا سه روز پس از تزريق ، اسپري
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري انسفالوميليت (AE)
براي گله هاي مادر گوشتي و تخمگذار 16-14 هفتگي به صورت آشاميدني( اجباري)
براي گله هاي پولت تخمگذار 14-12 هفتگي به صورت آشاميدني
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري (E.D.S)
براي گله هاي مادر گوشتي و تخمگذار 20-18 هفتگي يك دز در عضله سينه
براي گله هاي پولت تخمگذار 15-13 هفتگي تزريق يك دز در عضله سينه
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري گامبورو
براي گله هاي مادر گوشتي و تخمگذار 20-18 هفتگي تزريق يك دز در عضله سينه (اجباري)
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري لارنگوتراكئيت
براي گله هاي مادر وتخمگذار تجارتي 10-8 هفتگي به صورت قطره چشمي
توضيح :
1- مصرف واكسن فقط در مناطقي مجاز مي باشدكه قبلا" بيماري به تأييد رسيده باشد.
2- در مناطقي كه خطر ابتلا بيشتر مي باشد مي توان واكسن را در سنين 50-40 روزه و حتي پايينتر به مصرف رسانيده . در اين صورت لازم است 40-30 روز بعد واكسيناسيون تكرار شود.

1. واكسيناسيون بر عليه بيماري آبله
براي گله هاي مادر و تخمگذار 10-8 هفتگي به صورت تلقيح در مثلث بال
توضيح :
مصرف واكسن در مناطقي كه خطر ابتلا بيشتر مي باشد در سنين 50-40 روزه حتي پايينتر نيز امكان پذير مي باشد كه در اين صورت لازم است واكسيناسيون 40-30 روز بعد تكرار گردد.
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري كوريزا
براي گله هاي مادر ، پولت وتخمگذاري تجارتي : 8-6 هفتگي تزريق يك دز در عضله سينه از واكسن كشته و تكرار در 12-10 هفتگي و يا بيشتر( قبل از تخمگذاري )
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري برونشيت عفوني
براي گله هاي نيمچه گوشتي
برنامه اول
يك روزه سويه H120 به صورت اسپري
21 روزه سويه H120 به صورت قطره چشمي يا آشاميدني(ترجيحا" قطره چشمي)
برنامه دوم
هفته اول سويه H120به صورت قطره چشمي يا آشاميدني(ترجيحا" قطره چشمي)
سه هفته بعد از نوبت اول به صورت آشاميدني
براي گله هاي پولت تخمگذار
برنامه اول
يك روزه سويه H120 به صورت اسپري
براي مناطق متراكم
21 روزه سويه H120 به صورت اسپري ،قطره چشمي، آشاميدني
60-50 روزه سويه H52 به صورت آشاميدني
120-100 روزه تزريق يك دز واكسن كشته در عضله سينه M41
برنامه دوم
هفته اول سويه H120 به صورت اسپري، قطره چشمي، آشاميدني
تكرار سه هفته پس از نوبت اول به صورت اسپري، قطره چشمي، آشاميدني
60-50 روزه سويه H52 به صورت آشاميدني
120-100 روزه تزريق يك دز واكسن كشته در عضله سينه M41
براي گله هاي مادر گوشتي وتخمگذار
برنامه اول
يك روزه سويه H120 به صورت اسپري
21 روزه سويه H120 به صورت اسپري، قطره چشمي، آشاميدني
60-50 روزه سويه H52 به صورت آشاميدني
20-18 هفتگي تزريق يك دز واكسن كشته سويه N41

1. واكسيناسيون بر عليه بيماري مارك
تزريق 2/0 سي سي واكسن زنده در داخل هچري (اجباري)

1. ضوابط نگهداري و مصرف واكسن مارك سويه HVT(ليوفيليزه )
1- از هر batch واكسن يك شيشه به عنوان نمونه برداشته و در يخچال نگهداري مي نماييم تا در صورت هر گونه اشكال نسبت به آزمايش واكسن اقدام شود.
2- شرايط نگهداري واكسن و حلال مربوطه دقيقا" با توجه به توصيه سازنده واكسن بايد در نظر گرفته شود.( وجود دماسنج كه نشان دهنده حداقل و حداكثر دما مي باشد در محل دپوي واكسنها اجباري است .
3- وجود اتاق واكسن جهت آماده سازي واكسن در كليه كارخانجات جوجه كشي كه نسبت به تزريق واكسن مارك در جوجه ها اقدام مي نمايند اجباري است .
4- وجود يخچال جهت ذخيره سازي واكسن و حلال در خلال واكسيناسيون و اتوكلاو جهت استريل نمودن سرنگها در كارخانجات جوجه كشي الزامي است . ضمنا" وجود دستكش، ماسك ، عينك محافظ و انبرك خارج نمودن واكسن از تانك ازت و بن ماري در كارخانجاتي كه اقدام به تزريق واكسن مارك غير ليوفيليزه(frozen) مي نمايند ضروري است
5- وجود يك نفر مسئول آماده سازي واكسن در اتاق واكسن در زمان واكسيناسيون الزامي است .
6- با توجه به اينكه حلال خارج از يخچال نگهداري مي گردد (c"25-16) الزامي است كه يك روز قبل حلال و واكسن مارك را به يخچال واقع در كارخانه جوجه كشي ، منتقل نمود تا حلال نيز به درجه حرارتي برابر با واكسن مارك برسد.
7- ضروري است انتقال واكسن حل شده از داخل سرنگ به حلال به آرامي صورت پذيرد تا صدمه اي به ويروس زنده واكسن وارد نگردد.
8- براي حل كردن واكسن در حلال استفاده از سرنگ
9- بعد از انتقال واكسن حل شده از شيشه واكسن به داخل حلال بايد حداقل يك بار ديگر داخل شيشه واكسن توسط حلال شستشو داده شود و در اين مرحله از كار اطمينان حاصل گردد كه محتويات شيشه واكسن به طور كامل توسط سرنگ كشيده شده و به داخل حلال منتقل گرديده است .
10- مشخصات واكسن مصرف شده در جدول با عناوين زير ثبت گردد.(تاريخ مصرف واكسن- نام شركت سازنده واكسن – نوع واكسن- شمارهbatch- تاريخ انقضا- شماره پارتي جوجه- نام خريداران)
11- الزامي است قبل از اتمام واكسن در حال مصرف نسبت به آماده ساختن شيشه بعدي واكسن (حلال + واكسن ) اقدام نگردد. ( به دليل به حداقل رساندن زمان مصرف واكسن آماده شده )
12- سرنگهاي خودكار(2 سي سي ) مي بايست روز قبل و در پايان هر روز كاري تميز و استريل گردد.
13- سر سوزن مصرفي (شماره 21 كوتاه 2/1 اينچ ) در زمان واكسيناسيون به ازاي هر 1000 قطعه جوجه واكسينه شده مي بايست تعويض گردد.
14- شيشه حلال محتوي واكسن درزمان واكسيناسيون مي بايست بر روي پايه اي آويزان گردد. از قرار دادن شيشه محتوي واكسن در جيب و يا آويزان كردن آن بر روي گردن به لحاظ گرم شدن آن جدا" خودداري نمائيد.
15- واكسن آماده شده مي باسيت ظرف مدت نيم ساعت تا يك ساعت مصرف گردد.
16- در طول عمل واكسيناسيون صحت عمل سرنگهاي خودكار لازم است در چندين مرحله كنترل گردد تا دقيقا" مقدار2/0 سي سي به ازاي هر قطعه تزريق شود.
17- جعبه هاي حمل جوجه يكروزه بايد نو بوده و پس از آماده شدن و قبل از مصرف مي بايست با استفاده از گاز فرمالدئيد ضد عفوني گردد( به جهت جلوگيري از آلوده شدن جوجه هاي يكروزه) توصيه مي گردد در هر كارخانه جوجه كشي يك اتاق با ظرفيت مناسب جهت ذخيره جعبه هاي حمل جوجه وجود داشته باشد.
18- ماشينهاي حمل جوجه مي بايست قبل از بارگيري به طور كامل شستشو و ضد عفوني گردند.
19- ماشينهاي حمل ويژه جوجه يكروزه بايد داراي سيستم (Air conditioner) باشند.
20- در مواردي كه فارم پرورش دهنده جوجه يكروزه تخمگذار نزديك كارخانه جوجه كشي قراردارد.( با فاصله زماني 2-1 ساعت) توصيه مي گردد كه جوجه هاي توليد شده پس از واكسيناسيون در طول شب در كارخانه جوجه كشي نگهداري شوند و صبح روز بعد به مرغداري ارسال گردند(به جهت اينكه ويروس واكسن فرصت كافي جهت تكثير را داشته باشد.)
21- جعبه هاي مخصوص حمل جوجه يك روزه پس از تخليه جوجه ها در مرغداري مي بايست حتما" سوزانيده شود.
22- نكته مهم : واكسيناتورهايي كه به امر تزريق واكسن مارك مشغولند ، بايد ورزيده و داراي حوصله و دقت و علاقمندي به كار و احساس مسئوليت فردي باشند.
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري پاستورلوز طيور
5-4 هفتگي تزريق يك دز واكسن در عضله سينه
تكرار 3-2 هفته بعد
1. شرايط واكسيناسيون گله هاي مرغ مادر در سن 45-40 هفتگي
1- واكسيناسيون گله مرغ مادر مي بايستي از ساعت 5 بعد ازظهر (زمان قطع و يا حداقل توليد تخم مرغ نطفه دار در روز) و يا در شب صورت پذيرد.
2- در سيستم هوادهي به سالن هيچگونه تغييري حاصل نگردد.
3- نور سالن بايد به اندازه اي باشدكه كارگران و گروه واكسيناتور بتوانند بدون كمترين استرس وارد آمده به گله نسبت به انجام امور مربوطه اقدام نمايند و همچنين گله مرغ مادر دچار اضطراب نگردد.
4- كارگراني كه اقدام به گرفتن مرغ يا خروس مي نمايند بايد مراقب باشند كه هيچگونه ضربه اي به آنها وارد نشود تا منجر به عارضه egg peritonit نگردد.
5- پس از گرفتن مرغان مادر به هيچ عنوان آنها را به طور آويزان از پا(سر و ته) نبايد نگه داشت زيرا در رفتگي وتر آشيل و مشكلات Leg problem حتما" اتفاق خواهد افتاد.
6- با استفاده از كف دست چپ كه در زير عضله سينه قرار خواهد گرفت و گرفتن دو پا به طور محكم توسط دست راست مي توان نسبت به حمل مرغان اقدام نمود.
7- با توجه به بند 6 در زمان تزريق واكسن مي توان با دست چپ دو بال را محكم گرفته و با كمي چرخش قسمت سينه مرغ توسط واكسيناتور رويت خواهد شد.
8- 5/0 سي سي از محلول روغني واكسن گامبور كه حاوي يك دز از آنتي ژن مورد نظر مي باشد به صورت زير جلدي و يا در عضله سينه و يا ران ( محل تزريق بسته به توصيه كارخانه سازنده واكسن مي باشد) تزريق مي گردد.
9- كليه لوازم تزريق مي بايستي استريل گردد. هر سر سوزن در مورد 50 قطعه مرغ به كار خواهد رفت و سپس بايد تعويض گردد.
10- پس از تزريق ، مرغ مادر را به آرامي روي بستر قرار دهيد.
1. واكسيناسيون بر عليه بيماري نيوكاسل (براي گله هاي گوشتي)
برنامه اول
9-7 روزه قطره چشمي يا اسپري با قطرات درشت با سويه B1
18-15 روزه قطره چشمي يا اسپري با قطرات درشت با سويه لاسوتا
30-28روزه به صورت اسپري
برنامه دوم : براي مناطق بسيار آلوده
1 روزگي اسپري با قطرات درشت سويه B1
9-7 روزگي قطره چشمي يا اسپري با قطرات درشت با سويه لاسوتا
19-17 روزگي قطره چشمي يا اسپري با قطرات درشت با سويه لاسوتا
توضيح : در صورت وجود عوارض تنفسي مي توان واكسن نوبت سوم را به صورت آشاميدني مصرف نمود.
برنامه سوم:
10-9 روزگي واكسن نيوكاسل سويه B1 به صورت قطره چشمي همراه با تزريق 3/0 ميلي ليتر واكسن كشته نيوكاسل در عضله سينه
18-17 روزگي واكسن نيوكاسل لاسوتا به صورت قطره چشمي

1. برنامه واكسيناسيون پيشنهادي سازمان دامپزشكي كشوربا واكسنهاي موجود (سويه Intermediate) در مناطق high risk با آلودگي بالا و مناطق low risk با آلودگي پايين.
تقسيم بندي مناطق :
1- وفور عوامل مساعد كننده براي بروز و شيوع بيماريها در منطقه (hihg risk)
2- محيط و عوامل غير محيطي نا مساعد و يا ضعيف براي بروز بيماريها در منطقه (low risk)

منطقه high risk منطقه low risk
1- تراكم جمعيت طيور پرورشي بسيار بالا كم يا غير متراكم
2- تعداد مرغداريها در منطقه فراوان پراكنده يا اندك
3- وجود گله هاي پرورشي چند سني در منطقه فراوان وجود ندارد
4- وجود گله هاي تخمگذار (مادر و تجارتي ) فراوان وجود ندارد يا بسيار اندك
همجوار گله هاي نيمچه گوشتي
5- سطح مديريت مرغان غالبا" ضعيف در حد انتظار وخوب
6-تعداد كانون بيماري در ماه وشدت آلودگي چشمگير كم وغير قابل ملاحظه
7- نقل و انتقالات در منطقه فراوان غير قابل ملاحظه
8- موقعيت جغرافيايي منطقه مساعد ومحسوس غير مساعد و يا نا محسوس
جهت شيوع و انتشار بيماريها

جدول برنامه واكسيناسيون عليه بيماري گامبورو و با استفاده از واكسن BUR-706
در مناطق low risk
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي يك روزه
2 قطره چشمي يازده روزه
3 قطره چشمي بيست ويك روزه
4 قطره چشمي يا آشاميدني سي ويك روزه
رديف 1 تا 3 براي نيمچه گوشتي و رديف 1 تا 4 براي پولت (تخمگذار) در نظر گرفته شده است.

جدول برنامه واكسيناسيون بر عليه بيماري گامبور و با واكسن Bur-2,d78
در مناطق High risk
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي 14-12 روزه
2 قطره چشمي 21-19 روزه
3 قطره چشمي 28-26 روزه
4 آشاميدني 35-33 روزه
برنامه 3-1 براي نيمچه هاي گوشتي و برنامه 401 براي پولت (تخمگذار) در نظر گرفته شده است .

جدول برنامه واكسيناسيون بر عليه يبماري گامبورو با واكسن d-75 و يا BUR-2 در مناطق
LOW Risk
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي 24-12 روزه
2 قطره چشمي 24-22 روزه
3 قطره چشمي + آشاميدني 34-32 روزه
برنامه 2-1 براي نيمچه هاي گوشتي و برنامه 3-1 براي پوات ( تخمگذار) در نظر گرفته شده است .

برنامه پيشنهادي واكسيناسيون گامبورو در گله هاي مادر در كليه مناطق
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي 12 روزه
2 قطره چشمي 22 روزه
3 قطره چشمي يا آشاميدني 32 روزه
4 تزريق واكسن گامبور زير جلد 19-18 هفته
5 تزريق واكسن كشته گامبورو زير جلد 45-40 هفته

جدول برنامه واكسيناسيون بر عليه بيماري گامبورو با استفاده از واكسن BUR-706 و واكسن كشته گامبورو در مناطق high risk
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي يك روزه
2 قطره چشمي + تزريق يازده روزه
0.2 ml واكسن كشته
3 قطره چشمي بيست ويك روزه
4 قطره چشمي يا آشاميدني سي ويك روزه
برنامه 2-1 براي نيمچه هاي گوشتي و 4-1 براي گله هاي پولت در نظر گرفته شده است.
جدول برنامه واكسيناسيون بر عليه بيماري گامبورو با واكسن d-78 و يا BUR و واكسن كشته
در مناطق High risk
رديف روش واكسيناسيون سن واكسيناسيون
1 قطره چشمي 14-12 روزگي
2 تزريق ml2/0 واكسن كشته 14-12 روزگي
3 قطره چشمي 24-22 روزگي
4 قطره چشمي يا آشاميدني 34-32 روزگي
برنامه 2-1 براي نيمچه هاي گوشتي برنامه 3-1 براي پولت (تخمگذار) در نظر گرفته شده است.