طرز عمل واکسن هاي زنده

تمامي واکسن هاي زنده جهت اين که بتوانند ايمني موثر و کامل ايجاد نمايند بايد در بدن ميزبان تکثير يافته وفعال گردد ويروس اين نوع واکسن ها ابتدا به سلول هاي هدف ميزان حمله کرده و آن را تبديل به قطعات ويروس مينمايند دراين مرحله واکنش ايمني به دنبال استفاده از واکسن هاي زنده ايجاد مي گردد.سپس در نتيجه تکثير يا نسخه برداري ويروس واکسن زنده ميزبان شروع به توليد آنتي بادي همورال و موضعي در برابر پارتيکل ها مي نمايد . به دنبال ايجاد پاسخ ايمني توسط واکسن سه نکته مهم و کليدي درجريان تحقق اين روند يا واکنش بسيار مهم است که شامل :

1- در زماني که ويروس از طرق واکسن وارد بدن ميزبان مي گردد بايد زنده باشد .

2- ويروس يا پارتيکل ويروسي کافي بايد جهت تحقق پاسخ ايمني کامل وموثر به بدن ميزبان هدف رسيده باشد.

3- به هر يک از طيور يک گله واکسينه  شده جهت ايجاد ايمني کامل ويکسان بايد ويروس زنده کافي رسيده باشد واکسن هاي حاوي ويروس زنده در فرم انجماد خشک و نگهداري شده در سردخانه کاملا پايدار مي باشند . زماني که ما شروع به رقيق کردن ويروس هاي زنده مي نماييم ويروس هاي زنده موجود در اين نوع واکسن ها بعد از مدتي شروع به اضمحلال مي نمايند به طور معمول و رايج آب مورد مصرف جهت رقيق کردن واکسن از همان آب مورد مصرف مرغداري مي باشد . چندين فاکتور يا عامل در رقيق نمودن واکسن دخالت دارند . به دنبال تجويز واکسن بايد به هر طريق ممکن تلاش گردد تا ويروس موجود در واکسن زنده بماند و تمام گله شانس دريافت ويروس زنده واکسن را داشته باشند .

واکسن هاي زنده به طور اختصاصي به عوامل ذيل حساس هستند :

1- نوماوراي بنفش : بايد از قرار گرفتن واکسن هاي زنده درمعرض نور خورشيد جلوگيري نمود.

2- گرما : بايد از در معرض طولاني مدت واکسن هاي زنده در برابرگرما و دماي بالا جلوگيري نمود آب خوردگي مورد مصرف جهت رقيق کردن واکسن بايد سرد و يا خشک و داراي دماي 20-15 درجه سانتي گراد باشد .

3- فلزات سنگين : از ظروف و وسايل و آب خوراکي حاوي فلزات سنگين نابيد استفاده گردد و نيز جهت رقيق کردن واکسن ها بايد از ظروف يا سطل هاي پلاستيکي به جاي ظروف فلزي استفاده گردد.

4- يون کلر : عدم رقيق کردن واکسن در اب حاوي يون کلر ( اگر از طريق بوييدن ، چشيدن پي به وجود يون کلر ببريد اين نشان دهنده غلظت بالاي يون کلر درآب مي باشد )

5- ضدعفوني کننده ودتر جنت ها ( پاک کننده ها ) : مطمئن شويد که تمام وسايل از وجود اين نوع مواد پاک و مبرا باشند .

6- مواد آلي : اطمينان حاصل کنيد که تمام وسايل و ظروف آب آشاميدني از اين نوع مواد پاک و عاري باشند .

7- رطوبت : محتويات ويال آسيب ديده را مصرف ننماييد ودرب پمپ شده ويال واکسن ها را تازمان مصرف رقيق کردن باز ننماييد.

در واکسيناسيون از طريق آب خوراکي ارتباط بين دو عامل پيشگيري ازغير فعال شدن ويروس واکسن و پخش مناسب ويروس واکسن در بين تمام گله واکسينه شده بسيار مهم مي باشد . به رعايت نکات زير ميتوان از غير فعال شدن ويروس واکسن جلوگيري نمود.

الف – مصرف سريع          ب – محافظت پارتيکل هاي ويروس در برابر عوامل غير فعال کننده موجود در آب خوراکي و خطوط آب خوري طيور .

راههاي جلوگيري از غير فعال شدن واکسن

الف – مصرف سريع

پمپ شناور در آب حاوي واکسن مي توانند با اتصال مستقيم به سيستم آّخوري زنگوله اي يا پستانکي آب حاوي واکسن را بسيار سريع در طول خطوط سيستم آب خوري پخش نمايند . در طي واکسيناسيون بايد مطمئن شويم کمي فضاي آشاميدن کافي جهت تمامي گله طيور واکسينه شوند ه در يک زمان معين وجود داشته باشد . سيستم آب خوري پستانکي داراي کمترين مقدار اتلاف آب حاوي واکسن و کمترين مقدار رقابت جهت آشاميدن اب حاوي واکسن پس از زمان پرهيز آشاميدن مي باشد و به تمام گله طيور واکسينه شدهاين اجازه را مي دهد که به راحتي آب حاوي واکسن را دريافت دارند در سيستم آب خوري زنگوله اي اگر تعداد آبخوري ها و فضاي آبخوري جهت طيور واکسينه شونده کافي نباشد ميزان دريافت واکسن توسط طيور واکسينه شده پايين خواهد آمد که جهت رفع اين نقيصه بايد تعداد ظروف آب خوري را اضافه تر از حالت عادي نمود براي هر 100 قطعه جوجه گوشتي يک آب خوري زنگوله اي در نظر گرفته مي شود . براي پرورش مرغ تخم گذار ممکن است يک فنجان براي 12 قطعه مرغ يا يک پستانک براي 8 قطعه مرغ يا يک آبخوري زنگوله اي براي 50 قطعه مرغ و يا اين که 5/2 سانتي متر فضاي آب خوري جهت هر قطعه مرغ در نظر گرفته مي شود . اگر سيستم آب خوري مرغداري به صورت سيستم آب خوري زنگوله اي باشد و تانک اصلي مورد استفاده نباشد دراين صورت فشار کافي و قوي لازم است که بتواند اب حاوي واکسن را با بالاترين سرعت  ممکنه به تمام نقاط آب خوري برساند تا از نزاع طيور براي آشاميدن آب حاوي واکسن وبه هدر رفتن واکسن جلوگيري گردد.

ب – محافظت از غير فعال شدن واکسن

هميشه بر روي مراحل حمل و نقل ذخيره و مخلوط کردن واکسن هاي زنده تاکيد و دقت فراوان مي وشد ولي تمام اين فرايندها مي توانند بر اثر نگهداري و استفاده نادرست از سيستم آب خوري متاثر گردند . مواد متشکله اب مورد مصرف جهت واکسيناسيون از قبيل يون کلر، ترکيبات آمونيوم يا اسيد فايرها مانند سيتريک اسيدها و باقيمانده هاي رسوبي در سيستم آب خوري به صورت اتصال به ويروس واکسن و يا تخريب آن مي توانند باعث غير فعال شدن ويروس زنده واکسن ها گردند وجود نارسايي در سيستم کنترل واکسيناسيون ممکن است فقط ايجاد يک محافظت مختصر در برابر بيماري مورد نظر در طيور واکسينه شده نمايد توصيه مي گردد که کيفيت آب مورد مصرف جهت واکسيناسيون به صورت مداوم و منظم از لحاظ بالا و پايين بودن pH کنترل گردد زيرا که نوسان زياد آب بر روي اثر بخشي ويروس واکسيناسيون تاثير منفي بر جاي مي گذارد علاوه برآن يون کلر به مقدار حدود 1ppm يا وجود فلزات سنگين در آب حاوي واکسن باعث غير فعال شدن ويروس واکسن مي گردند .

جهت محافظت از غير فعال شدن واکسن روش هاي ذيل توصيه مي شود

1- استفاده از شير بدون چربي در آب حاوي واکسن جهت خنثي کردن اثرات يون کلر يا ديگر مواد ضد عفوني کننده موجود در اب مورد مصرف براي واکسيناسيون اضافه نمودن حدود 2 گرم در ليتر پودر شير بدون چربي يا 2 ليتر شير پس چرخ در 100 ليتر آب آشاميدني توصيه گرديده است . محلول يا پودر شير پس از چرخ راحدود 20-15 دقيقه قبل از رقيق کردن و مصرف واکسن به آب آشاميدني مورد مصرف جهت واکسيناسيون اضافه مي نمايند . پودر شير پس چرخ هنگامي که با آب آشاميدني مورد مصرف واکسيناسيون مخلوط مي گردد ممکن است بهشکل توده در ايد که دراين صورت حل شدن ان در آب مشکل مي باشد جهت رفع اين نقيصه مي توان آب گرم 60 درجه سانتي گراد را داخل پودر شير پس چرخ ريخته وکاملا آن را بايک همزن به هم زد . علاوه به شير پس چرخ از شير تغليظ شده نيز مي توان جهت اضافه نمو دن به آب اشاميدني براي واکسيناسيون استفاده نمود پروتئين هاي شير به يون کلر و يون هاي فلزي موجود در آب خوراکي اتصال يافته که در نتيجه اين عمل بقاي ويروس واکسن زنده را در آب آشاميدني خواهيم داشت .

2- فيلترها يا صافيها : بايد قبل از شروع به واکسيناسيون فيلترهاي قديمي را تعويض و معدوم نمود .

مواد معدني و ضدعفوني کننده هاي نامطلوب آب آشاميدني باعث افزايش غلظت لجن و آلودگي در فيلترها مي گردد سطح فيلتري که مي تواند باعث غير فعال شدن ويروس واکسن شود رويت مي گردد .

آلودگي موجود در سيستم آب خوري زنگوله اي

اگر از فيلتر درداخل آبخوري ها استفاده گردد معمولا مخلوطي از مواد الي و فضولات بر روي آنها ديده مي شود اين مخلوط تشکيل شده pH آب سيستم آب خوري تغيير داده و نيز بر روي فعاليت ويروس واکسن اثر معکوس مي گذارد باقي مانده هاي دارويي يا ديگر متابوليت هاي موجود در مدفوع يا فضولات نيز مي توانند آب اشاميدني راتغيير دهند . تراشه ها يا ديگر مواد زائد مانند يک سنگريزه دريچه هاي سيستم آب خوري زنگوله اي را بسته و جريان آب حاوي واکسن را در طول سيستم آب خوري دچار مشکل مينمايند. مواد زائد و آلودگي هاي موجود در سيستم آب خوري ميتوانند باعث جذب و رسوب واکسن در طول سطوح يا پايه و يا ديواره هاي آب خوري ها گردند به عبارت ديگر مقدار قابل توجهي از واکسن به جاي مصرف توسط طيور داخل ظروف آب خوري و سيستم آب خوري باقي خواهد ماند که اين مساله باعث ايجاد يک ايمني ناکامل و غير يکسان و درنهايت محافظت ضعيف درگله طيور واکسينه شده مي گردد الزاما توصيه ميگردد که ظروف اب خوري قبل از واکسيناسيون تميز و پاکيزه گردند امابايد توجه داشت که اب مصرفي جهت شستشوي ظورف اب خوري نبايد داراي مواد بهداشتي و ضدعفوني کننده باشد .

پخش واکسن در طول سيستم آب خوري

علاوه بر مشکلات مربوط به کيفيت آب مصرفي جهت واکسيناسيون مشکلات بسيار گسترده اي در خصوص نصب و بهره برداري از سيستم آبخوري وجود دارد برخي سيستم هاي آب خوري داراي تفاوت درميزان آب ورودي و خروجي مي باشند که اين مشکل بر اثر فضاي مرده موجود در اين سيستم ها ايجاد مي گردد .اگر سيستم آب خوري قبل از شروع واکسيناسيون به طور کامل تخليه نگرددآب باقي مانده در سيستم آب خوري نه فقط باعث غير فعال شدن ويروس واکسن شده بلکه سرعت پخش واکسن را نيز در طول سيستم آب خوري کاهش مي دهد به دنبال ايجاد اين نقص طيور قرار گرفته در قسمت ابتدايي سالن به اندازه کفايت آب حاوي واکسن دريافت مي دارند درحالي که طيور قرار گرفته در انتهاي سالن ممکن است به هيچ وجه آب حاوي واکسن را دريافت ننمايند پس براي رفع اين مشکل وجهت اين که کليه طيور گله واکسينه شده بتوانند آب حاوي واکسن دراختيار داشته باشند لازم است که ابتدا سيستم آب خوري قبل از واکسيناسيون به طور کامل تخليه گردد و سپس مجددا جهت واکسيناسيون با اب پر حاوي واکسن گردد.

مشکلات واکسيناسيون سيستم نگهداري طيور در قفس .

يکي از مشکلاتي که جهت واکسيناسيون گله هاي پولت تخم گذار در سيستم قفس وجود دارد مصرف بيش از حد معمول واکسن توسط طيور نزديک به محل ابتدايي يا ورودي آب حاوي واکسن در سيستم آب خوري مي باشد با توجه به اين مشکل به طيور قرار گرفته در محل هاي دورتر از محل ابتدايي سيستم آب خوري محلول واکسني نخواهد رسيد که در نتيجه واکسيناسيون گله طيور به طور کامل صورت نخواهد گرفت . اين مشکل در زماني که گله طيور به هنگام واکسنياسيون بسيار تشنه بوده يا حجم واکسن کافي نباشد تبديل به يک مساله بسيار حاد ميگردد با اضافه نمودن قرص هاي درخشان رنگي به اب حاوي واکسن در سيستم اب خوري قفس هاي نگهداري طيور مي توان مشاهده کرد که محلول واکسني به انتهاي قفس ها رسيده است يا خير و اين درحالي است که در تانک اصلي هيچ مقدار واکسني ديده نمي شود. يک راه چاره براي رفع اين مشکل اين است که سيستم آب خوري را در شب قطع نمايند که با کاين عمل به طوري اجازه داده مي شود که تمام آب موجود درسيستم آب خوري را بنوشند و سپس به هنگام طلوع آفتاب و افزايش نور سيستم آب خوري را با اب حاوي واکسن پر نماييد با اجراي اين روش کليه طيور شانس آشاميدن آب حاوي واکسن را تا قبل از خاي شدن تانک اصلي خواهند داشت بر اساس طراحي سيستم آب خوري قفس ها ممکن است همگي در يک زمان مشخص با هم پر نگردند که در نتيجه اين پر نشدن همزمان چرخش آب حاوي واکسن در تمام طبقات يا تمام قفس ها يکسان نبوده که اين مسئله باعث واکسيناسيون ناموفق ميگردد . .